Quickscan
Misschien twijfel je er aan of dit onderwerp KOVB over jou en jouw gezinssituatie gaat. Je vindt hier een aantal vragen die je kunnen helpen in jouw denkproces.
E-learning
Voor professionals die meer willen weten over de doelgroep KOVB is er een e-learning gemaakt.
Wat is KOVB?
KOVB staat voor ‘Kinderen van Ouders met een Verstandelijke Beperking’. Dit zijn kinderen die opgroeien in een gezin waar één of beide ouders een (licht) verstandelijke beperking hebben.
Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit 2020 laten zien dat er 23.560 kinderen opgroeien bij minimaal één ouder met een (licht) verstandelijke beperking (KOVB). Dit is waarschijnlijk een onderschatting. De beperking van ouders is niet altijd bekend en hun kinderen zijn vaak niet in beeld. Het is niet bekend hoeveel kinderen normaal of gemiddeld intelligent zijn en hoeveel van hen zelf ook een verstandelijke beperking hebben.
Opgroeien als gemiddeld intelligent kind van een ouder met een (licht) verstandelijke beperking kan grote invloed hebben op iemands kindertijd en het leven daarna. Deze kinderen nemen op jonge leeftijd verantwoordelijkheden op zich, zorgen voor hun eigen ouders maar komen onvoldoende toe aan hun eigen ontwikkelingstaken.
Een verstandelijke beperking bij de ouder kan ervoor zorgen dat het kind niet altijd de juiste zorg kan krijgen van de ouder. De ouder kan er bijvoorbeeld minder goed emotioneel beschikbaar zijn voor het kind en het kind geven wat het nodig heeft. Hierdoor zijn er zorgen over een goede (sociaal en emotionele) ontwikkeling van het kind, en een veilige hechting. Dit zijn twee essentiële componenten om een stabiele volwassene te worden.
Deze kinderen en hun specifieke problematiek worden vaak niet herkend en gezien door professionals, waardoor zij vaak tussen wal en schip vallen. Het is van groot belang dat er erkenning komt voor hun complexe situatie en dat er passende ondersteuning wordt geboden
Onze missie is dat normaal begaafde kinderen van ouders met een verstandelijke beperking (KOVB), net als ieder ander kind, het recht hebben om goed, gezond en veilig op te groeien. Ook op emotionele ondersteuning zodat zij optimaal tot ontwikkeling kunnen komen.
Schrijf je in voor de Nieuwsbrief KOVB die vier keer per jaar verschijnt.
Het ontstaan van
Omdat we een belangenvereniging zijn voor verwanten van mensen met een verstandelijke beperking, kregen we in 2010 de vraag: ‘Doen jullie ook iets voor mij als volwassen kind van ouders met een verstandelijke beperking’?
Dit was de start van Steunpunt KOVB. In eerste instantie was het een werkgroep met ervaringsdeskundigen en een consulent van Sien en werden er met name lotgenotenbijeenkomsten georganiseerd.
Steunpunt KOVB
Steunpunt KOVB is een initiatief van belangenvereniging Sien en biedt ondersteuning, informatie en belangenbehartiging aan KOVB’ers en professionals. Het Steunpunt fungeert als luisterend oor voor volwassenen die zijn opgegroeid bij ouders met een verstandelijke beperking. Het Steunpunt organiseert lotgenotendagen, biedt individuele contacten met ervaringsdeskundigen en is actief in het publieke debat. Daarnaast organiseert het Steunpunt KOVB samen met ervaringsdeskundigen verschillende vormen van deskundigheidsbevordering voor professionals. In samenwerking met de Christelijke Hogeschool Ede wordt onderzoek gedaan naar de doelgroep.
Belangenbehartiging
Het Steunpunt KOVB zet zich in voor de erkenning van normaal begaafde kinderen van ouders met een verstandelijke beperking als een specifieke groep met een eigen problematiek. Sien vraagt aandacht voor deze kinderen in de politiek, de zorg en het onderwijs. Doelstellingen zijn onder andere het vergroten van bewustwording, het creëren van passende zorg en begeleiding, en het structureel vrijmaken van financiële middelen.
Sien heeft een positionpaper opgesteld en een petitie gestuurd aan de Kamercommissie van VWS om aandacht te vragen voor deze doelgroep.
> Zijn er signalen en knelpunten die je met ons wilt delen? Wij horen het graag!
Onderzoek
Het Steunpunt KOVB stimuleert en ondersteunt onderzoek naar de gevolgen van opgroeien bij ouders met een verstandelijke beperking. Veel van deze inmiddels volwassen kinderen hebben intensieve psychische ondersteuning nodig om hun verleden te begrijpen en een plek te geven. Daarnaast bieden veel van deze kinderen levenslang (mantel)zorg aan hun ouders en vaak ook aan eventuele broers en zussen met een beperking. Om deze groep beter in beeld te krijgen en passende zorg en begeleiding te bieden, is wetenschappelijk onderzoek nodig.
Overzicht onderzoeken rondom KOVB:
Onderzoek bij KOVB'ers over de behoefte aan lotgenotencontact (Steunpunt KOVB, april 2026)
Onderzoek onder professionals over deskundigheidsbevordering over KOVB (Steunpunt KOVB, april 2026)
Onderzoek KOVB (Trimbos, 2021)
In de afgelopen jaren hebben verschillende studenten van de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) en andere opleidingsinstituten een onderzoek gedaan:
Onderzoek Jonge Mantelzorg (2023, Rijksuniversiteit Groningen, Hinke van der Werf)
Bacheleronderzoek Als het kind groter lijkt dan de ouder (2025, Universiteit Leiden)
Masteronderzoek Schaduwkinderen (2018, CHE, student: Charlotte Figge)
Masteronderzoek De balans in geven en nemen (2024, CHE, student: Danique Rood)
Masteronderzoek Van ongezien naar erkend (2025, CHE, student: Marieke Eelderink)
> Meer onderzoek is nodig! We
Lotgenotencontact
Je bent niet de enige die opgegroeid is met een ouder met een verstandelijke beperking. Veel mensen hebben de afgelopen jaren bij Sien hun verhaal gedeeld en luisteren nu graag naar jouw verhaal.
Workshops en presentaties
Kom jij als professional deze kinderen tegen in je werk? Vraag je je af hoe je ze kunt ondersteunen? Neem dan contact met ons op voor een workshop of presentatie op maat over de thematiek van KOVB. Het perspectief van het kind staat tijdens deze themabijeenkomsten centraal. Je krijgt daarom goed zicht op de impact van de verstandelijke beperking van de ouders op het welzijn en de ontwikkeling van hun kinderen. De persoonlijke inbreng van ervaringsdeskundigen die hun verhaal komen delen maken dit extra inzichtelijk.
Thema’s kunnen zijn: effect van emotionele tekorten, loyaliteit en parentificatie, meerzijdig partijdig werken, goed genoeg ouderschap, welke ondersteuning is nodig
Informeer bij ons naar de mogelijkheden en kosten. Mail naar:
Voor professionals
Jij als professional in zorg, onderwijs of sociale domein speelt een cruciale rol in het signaleren en ondersteunen van KOVB’ers. Uit de praktijk blijkt echter dat het lastig is om de problematiek van KOVB’ers te herkennen. Daarnaast voelen professionals zich handelingsverlegen. Deze kinderen doen vaak hun uiterste best om onzichtbaar te blijven. Ze voelen zich ontzettend verantwoordelijk. Uit loyaliteit aan hun ouders proberen ze problemen verborgen te houden. Ook angst voor hulpverleners speelt hierin een rol. Ze willen bijvoorbeeld niet dat hun broertjes of zusjes uit huis geplaatst worden.
Workshop of presentatie
Kom jij als professional deze kinderen tegen in je werk? Vraag je je af hoe je ze kunt ondersteunen? Neem dan contact met ons op voor een workshop of presentatie op maat over de thematiek van KOVB. Het perspectief van het kind staat tijdens deze themabijeenkomsten centraal. Je krijgt daarom goed zicht op de impact van de verstandelijke beperking van de ouders op het welzijn en de ontwikkeling van hun kinderen. De persoonlijke inbreng van ervaringsdeskundigen die hun verhaal komen delen maken dit extra inzichtelijk.
Thema’s kunnen zijn: effect van emotionele tekorten, loyaliteit en parentificatie, meerzijdig partijdig werken, goed genoeg ouderschap, welke ondersteuning is nodig
Informeer bij ons naar de mogelijkheden en kosten. Mail naar:
E-learning
Voor professionals die meer willen weten over de doelgroep KOVB is er een e-learning gemaakt.
Meer lezen
- Luister & lees de persoonlijke verhalen van KOVB'ers
- Op de website www.oudervanmijnouders.nl
- Op de website van Trimbos vind je handvatten en aanbod voor beleid
- Deze factsheet over Goed genoeg Opvoederschap
- In deze infographic van Augeo i.s.m. Trimbos
- Onderzoek naar KOVB door Trimbos e.a.
- Volg ons op LinkedIn
Vragen?
Heb je vragen over kinderen die opgroeien met ouders met een verstandelijke beperking? Sien denkt graag met je mee! Over dit onderwerp is nog veel onbekendheid, dus schroom niet om contact met ons op te nemen via
Samenwerking
Samen komen we verder! Daarom werken we met andere professionals aan het ontwikkelen van meer kennis over en het geven van meer bekendheid aan de doelgroep KOVB.
Het verhaal van Marco
Marco groeide op in een gezin met ouders met een licht verstandelijke beperking. Bij hem thuis ging het er anders aan toe dan bij vriendjes. Hij schaamde zich voor zijn ouders. ‘Het blijft moeilijk. Hoewel ik mijn ouders niets verwijt. Ze deden en doen voor mij alles wat in hun vermogen ligt.’